БИРИНЧИЛИК ЖАНА ЭКИНЧИЛИК САПАТТАР

Кошкон | 06.09.2017
БИРИНЧИЛИК ЖАНА ЭКИНЧИЛИК САПАТТАР (Первичные и вторичные качества) — объективдүүлүк белгиси б-ча нерселердин сапаттарын (касиеттерин) айырмалоо үчүн колдонулган терминдер. Аталган терминдер илимге Локк тарабынан киргизилгендигине карабастан, алар ага чейин эле Демокриттин, Г алилейдин, Декарттын, Г оббстун эмгектеринде нерсенин сапаттары ушундай жол м-н айырмаланган. Локк биринчилик же объективдүү сапаттардын катарына кыймылды, өткөрбөстүктү, тыгыздыкты, майда бөлүкчөлөрдүн өз ара жармашуусун, фигураны, көлөмдү ж. б. экинчилик же субъективдүү сапаттарга түстү, жытты, даамды, дабышты ж. б. киргизген. Ошол кезде үстөмдүк кылган механика илиминин көз карашында илимий түшүндүрүүгө мүмкүн болбогон сапаттардын баары Локк тарабынан экинчилик, б. а. субъекттин сезимдери же маанайы м-н аныкталган сапаттар деп табылган. Субъективдүү идеалисттер Беркли, Юм ж. б. биринчилик сапаттарды да субъективдүү сапаттардын катарына киргизишкен. Учурдагы илимий таанымда нерселердин ички алакаларынын натыйжасы (эффектти) болуп эсептелген өздүк касиеттери ж-а сырткы (потенциалдуу, диспозициялык ж. б.) касиеттер деп аталган сапаттар айырмаланышат. Сырткы касиеттер кандайдыр бир нерсенин башка нерселер м-н реалдуу алакалашуу учурунда актуалдуу мүнөз күтөт (мис., туздун сууда эрүү касиети, химиялык элементтин башка элементтер м-н биригүү, ажыроо касиети ж. б.).
Досторуңуз менен бөлүшүүнү унутпаңыз (ツ)





Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *