ӨЗДҮК КЫЙМЫЛ

Кошкон | 11.09.2017
ӨЗДҮК КЫЙМЫЛ (Самодвижение), Өз кыймылы, ички кыймыл, тубаса кыймыл ички карама-каршылыктардын күрөшүнөн келип чыккан табияттагы ж-а коомдогу кыймылды билдирүүчү философиялык категория. Табияттагы, коомдогу бардык кубулуштардын өзгөрүүлөрүнүн негизги себеби кандайдыр бир сырттан болгон күчтүн таасирине байланыштуу болот деген түшүнүккө карама-каршы келген көз караш. Байыркы материалисттер кыймылды жаратылыштын өзүнө таандык касиет катары карап, алардын дайыма биригип ж-а ажырап тура тургандыгын түшүндүрүүгө аракеттенишкен. Философиянын тарыхында дүйнөнүн пайда болушу ж-а дүйнөлүк процесстердин өнүгүшүнүн башкы себеби түшүнүксүз болгон учурлар арбын кездешкен. Ички кыймыл ж-а өздүк өнүгүү диалектикалык материализмде ажырагыс түшүнүктөр, ал коомдук ж-а табигый өнүгүштүн бүткүл тармактарында кездешкен көрүнүш. Ички карама- каршылык күрөшүнүн натыйжасында коомдогу кыймыл-аракеттин өзгөрүшүн туюндуруучу философиялык түшүнүк. Диалектикалык материализм коомдогу ж-а табияттагы ички карама-каршылыктардын күрөшү Ө. к. негизин түзөрүн аныктады. Ө. к. тышкы себептердин кыймылдын өзгөрүшүнө тийгизген таасирин танбайт, алардын жардамчы милдетин гана көрсөтөт. Өнүгүүнүн булагы методика ж-а механикалык материализмде тышкы себептер болот. Кыймылдын башатын Р. Декарт м-н И. Ньютон кудайга такашса, Г. Гегель өздүк кыймылга идеалисттик түшүндүрмө берген. Табият таануу илимдеринин өнүгүшү диалектикалык материализмдин Ө. к. тууралуу жобосун ырастады (биологияда ассимилиция ж-а диссимилиция, физикада радио-активдүү бөлүнүү ж. б.). Тигил же бул системанын Ө. к. анын уюмдашуу детгээлине жараша болот, система канчалык жогору деңгээлде уюмдашса, өз алдынчалык ошончолук өнүгөт.
Досторуңуз менен бөлүшүүнү унутпаңыз (ツ)





Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *