МО Ди

Кошкон | 06.03.2020

МО Ди (б. з. ч. 479–400-ж.) – байыркы Кытай философу, моизмдин негиздөөчүсү. М. жана анын окуучуларынын көз  караштары «Мо-цзы» китебинде берилген жана мазмуну боюнча Конфуцийдин окуусуна каршы багытталган. Алдын ала,  маңдайга жазылган тагдыр болбойт, ар адамдын тагдыры, негизинде «асмандын эрки» турган «жалпы сүйүү жана өз-ара  пайда» принциптерин кандай деңгээлде ишке ашырганына жараша болот. М. кызмат орундарын мураска калтыруу  системасын жоюуну сунуш кылган, «дүлөйдү обончу кылып дайындаган» сыяктуу башкаруучулардын жана  «чоңдордун», «ары жок туугандары» бийликтен четтетүүнү сунуштаган. Бийлик аппаратын акылдуу адамдардан түзүүнү  туура деп эсептеген. «Акылман өлкөнү башкарганда таңдан турат да, үйүнө кайра иңирде келет. Ал элдин арыз-муңун  угат, көрсөтмөлөрдү берет, ушундан улам мамлекет тынч болот да, күнөө-лүүлөрдү жазалоо туура жүрөт».

М. кытай  коомунун төмөнкү эркин катмарларынын – дыйкандардын, кол өнөрчүлөрдүн, соодагерлердин кызыкчылыгын коргогон.  Мамлекеттер аралык тынчтык мамилелердин негизи катары мамлекеттердин теңдиги жөнүндөгү тышкы саясий доктрина  М. тарабынан иштелип чыккан. Бул ойчул согушту басып алуучулук жана коргонуучулук деп экиге бөлгөн. «Адамдар  айбандардан эмгеги менен айырмаланат» деп М. эмгекти жогору баалап, күч эмгегин четке каккан Конфуций окуусуна,  «иш кылбоо» теориясын негиздеген Лао-Цзыга да каршы чыккан.

Досторуңуз менен бөлүшүүнү унутпаңыз (ツ)