ПАРЛАМЕНТАРИЗМ

Добавил | 17.06.2022

ПАРЛАМЕНТАРИЗМ (нем. par-lament, англ. parliament, фр. par-lement < рагler – сүйлөө) – мамлекеттик бийлик  системасы. Парламенттин чечүүчү ролу менен мыйзам чыгаруучу жана аткаруучу органдардын функциялары так  бөлүштүрүлгөн. Парламент бул системада саясий күрөштөн субъектиси жана объектиси катары өлкөдө демократия  тууралуу үстөмдүк кылган көз караш менен тыгыз байланышкан. П. мезгилинде парламент өкмөттү түзөт. Өкмөт анын  алдында саясий жоопкерчиликте болот. Парламент өкмөткө ишенич көрсөтпөө укугуна ээ жана башкы саясий ишчараларды өзү бекитет, П. мыйзам чыгаруу тармагында парламентти толук жана чексиз компетенция менен камсыз  кылат. Бирок бул системада мыйзам чыгаруу демилгесинин укугу өкмөт, элдик демилге жана конституцияда ушул  укукка ээ болгон органдарда да болот. П. системасында президенттин полномочиелери негизинен өкүлчүлүк же  протоколдук мүнөздө гана болот. Мамлекет башчысынын башкы полномочиелерин ал өкмөт менен макулдашып иш  жүзөгө ашырат. Бир катар өлкөлөрдө нормалардын бузулушу катталган. Парламенттин полномочиелери көп учурда  атайын делегацияланган мыйзам чыгаруучулуктун жардамы менен өкмөттүк бийлик тарабынан тартып алынган. Бул  учурда өкмөттүн парламенттин алдында жоопкерчилиги формалдуу мүнөздө болот. П-ге каршы болгондой, мыйзам  чыгаруучу жана аткаруучу бийликтердин функ-циясы аралашып, мамлекеттик бийликтин бөлүнүшү так болбой калат.