ПАТЕРНАЛИЗМ

Добавил | 17.06.2022

ПАТЕРНАЛИЗМ, с а я с а т т а (лат. paternus – аталык) «аталык камкордуктун», кайрымдуулуктун саясаты,  идеологиясы. «Адамзат мамилелеринин» теорияларынын негизинде Америкада, Батыш Европанын өнүккөн  өлкөлөрүндө, Японияда ишке ашырылат. П. XX к. 20-ж. АКШда «социалдык партнерчулук» жана «социалдык  дүйнөнүн» коомуна жетишүү мүмкүнчүлүгүн негиздөө үчүн пайда болгон. «Адамзат мамилеси» тейлоризмге каршы  коюлуп: «Адам көңүл буруунун башкы объектиси», – деген талапты камтыган. Өндүрүштө материалдык стимул менен  катар эле психосоциалдык факторлор: топтун биримдүүлүгү, жетекчи менен өз ара мамиле, жумушчу орундагы эң  жакшы атмосфера, жумушчунун өзүнүн жумушу менен канааттануусу да чоң мааниге ээ экендиги белгиленген. П-дин  теоретиктери формалдуу жана формалдуу эмес топтордун түшүнүгүн иштеп чыгышкан. Муну менен алар эмгектин  оңтойлуу шарттарынын ишкананын жумушунун өндүрүмдүүлүгүнө жана эффективдүүлүгүнүн калыптанышына оң  таасир бере тургандыгын билдиришкен. Ушул максатта жалданма жумушчуларга карата жүргүзгөн ишкерлердин  саясаты өзүнчө бир катар социалдык-экономикалык, уюштуруу-техникалык иш-чараларды камтыйт. Анын ичинде  материалдык кызыктыруу, жумушчулардын майда акцияларды ээлөөсүнүн негизинде ишкананын кирешесине     катышуусу, спорттук-маданий-массалык, мектептик иш-аракеттерди каржылоо ж. б. у. с. жумушчунун ошол ишканада  кармап кала турган жана анын ишинин эффективдүүлүгүн камсыз кыла турган иш-чаралар бар. Социалдык патронаж  түрүндөгү П. авторитардык режим үчүн мүнөздүү. Аларда лидерге, алсыздардын колдоочусу – жол башчыга болгон  ишеним кеңири таркалган. Ошондой эле түрдүү социалдык жардам, кайрымдуулукту пайдаланган демократтык каадасалттуу өлкөлөрдө пайдаланылат. Дүйнөлүк саясий ойдо көптөгөн кылымдардан бери ал эми чыгышта – эки миң жылдан  ашык убакыт жашап келген инсандын патерналисттик концепциясын Конфуций иштеп чыккан.