САЯСИЙ МОДЕРНИЗАЦИЯ

Добавил | 17.06.2022

САЯСИЙ МОДЕРНИЗАЦИЯ – социалдык жана саясий өзгөрүүлөр-дөн процесси; саясий өзгөрүүлөрдүн белгилүү бир  багыт алышын билдирет. С. м-да негизги басым саясий өзгөрүүлөрдүн формациялык өзгөчө-лүктөрүнө эмес, саясий  системаны жакшыртуунун өзгөчөлүгүн аныктаган өлкөнүн салт-санаасына, өнүгүүнүн тарыхый-маданий жолуна  жасалат. С. м. кандайдыр-бир айкын саясий максатка жетүүгө же өнүгүүнүн кайсы бир моделин көчүрүүгө  (президенттик же парламенттик республика, эки же көп партиялуу система, федерация же унитардык мамлекет ж. б.)  маани бербейт. Калк менен өкмөттүн ортосундагы диалогду камсыз кылуучу саясий институттардын түзүлүшү С. м.  үчүн зор мааниге ээ. Себеби бул өкмөткө жаңы экономикалык жана социалдык проблемалардын келип чыгышына өз  учурунда жана эффективдүү чара көрүүсүнө мүмкүндүк берет. Белгилүү америкалык саясат таануучу С. Хантингтондун  ою боюнча, С. м. биринчиден, бийликти рационалдаштырууну өзүнө камтыйт, б. а. улуттук мамлекеттин чегинде  мыйзамдын жогорулуулугу. Экинчиден, ал жаңы саясий ролдордун жана функциялардын бөлү-нүшүнө, бул  функцияларды иш жүзөгө ашыра турган атайылаштырылган структуралардын өнүгүүсүнө мүмкүндүк берет. Укуктук,  согуштук, администрациялык, илимий областтар саясий чөйрөгө автономдуу болуп, ички субординациясы өзүнчө чечиле  турган проблемалардын өзгөчөлүгү менен аныкталат. Үчүн-чөдөн, С. м. социалдык топтордун саясатка катышуусунун  жогорулашын жана кызыкчылык топтору сыяктуу жаңы саясий институттардын өнүгүүсүн камтыйт. Саясатка  катышуунун жайылышы эки түрдүү натыйжага алып келиши мүмкүн. Биринчиден, авторитардык мамлекеттерде  болгондой, өкмөт тарабынан калкты тескөө күчөсө, экинчиден, демократиялык мамлекеттегилердей калктын өкмөттү  көзөмөлдөөсү күчөйт. Ошентип, бийликти рационалдаштыруу, саясий структуранын бөлүнүшү жана массалык саясий  катышуунун өнүгүүсү – С. м-нын зарыл составдык элементтери болуп эсептелет.