МЭДИСОН Джеймс

МЭДИСОН Джеймс (1751–1836) – америкалык мамлекеттик ишмер жана саясий ойчул. Мэдисон эл – саясий бийликтин  жалгыз булагы жана шайлоо-республикалык башкарууну мүнөздөгөн белги деген ойдун талапкери болгон. Бирок  көпчүлүктүн фракциясы Мэдисонду коопсуздандырган. Ал белгилегендей алар бийлик башында туруп, азчылыктын  кызыкчылыгын басат деген. «Ошондуктан, – деп жазат «Федералистикада» (1787) Мэдисон, – бир кызыкчылыкка баш  ийген көпчүлүктүн макулдашып аракет кылып, зулум… Калганын окуу »

МЫЙЗАМ ЧЫГАРУУЧУ ЖЫЙЫН

МЫЙЗАМ ЧЫГАРУУЧУ ЖЫЙЫН Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин палатасы – Конституциялык  түзөтүүлөр жөнүндө 1994-ж. 22-октябрындагы референдумдун (бүткүл элдик добуш берүүнүн) жыйынтыктарына  ылайык, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Консти-туциясынын 96-статьясынын талап-тарына негизделип, Кыргыз  Респуб-ликасынын Конституциясына өзгөр-түүлөр жана толуктоолор жөнүндө конституциялык кеңешме түзүлүп,  сунуштарды иштеп чыккан. Анда Жогорку Кеңеш төмөнкүдөй эки палатадан турат: туруктуу иштөөчү жана  республиканын бүткүл калкынын таламдарын билдирүүнүн негизинде… Калганын окуу »

МЫЙЗАМ ЧЫГАРУУЧУ БИЙЛИК

МЫЙЗАМ ЧЫГАРУУЧУ БИЙЛИК – мамлекеттик бийликтин бир бутагы. Мамлекеттик мыйзамдарды кабыл алуу М.  ч. б-тин негизги иши. Азыркы кездеги М. ч. б. парламентаризмдин өнүгүшү менен байланышкан. Алгач  парламенттердин бири – британдык, ал XIII к. пайда болуп, эки палатадан турган: общиналар палатасы – башында  рыцарлар жана бюргерлер ал эми бүгүнкү күндө жалпы эл тарабынан шайланган депутаттардан турат; лорддор палатасы … Калганын окуу »

МЫЙЗАМ

МЫЙЗАМ – кеңири мааниде бардык нормативдик-укуктук актылар, мамлекет белгилеген жалпыга милдеттүү бардык  эрежелер. Укуктук мааниде мамлекеттик бийликтин жогорку өкүлдүк органы тарабынан же жалпы калктын өз эркин  тикелей билдирүүсү аркылуу (мис. Референдум) кабыл алынып, өтө маанилүү коомдук мамилелерди жөнгө салуучу  нормативдик акт. М. мааниси боюнча конституциялык жана жөнөкөй болуп бөлүнөт. Конституциялык М.  конституциядан, конституцияга өзгөртүү киргизүү максатында кабыл алынган.… Калганын окуу »

МУХТАСАР ТАРЫХ-И КЫРГЫЗИЙА

«МУХТАСАР ТАРЫХ-И КЫРГЫЗИЙА» – «К ы р г ы з д а р д ы н к ы с к а ч а т а р ы х ы» – Октябрь социалисттик  революциясына чейинки доордогу кыргыз тарыхчыларынын бири Осмонаалы Сыдык уулунун 1913-ж. Уфа шаарында  басылып чыккан китеби. Китеп кыргыз тилинде жазылган. Анда мусулман элдеринин санжыра-салты сакталып, ыр жана … Калганын окуу »

МУНИЦИПАЛИТЕТ

МУНИЦИПАЛИТЕТ (нем. munizipa-litat, лат. municipium – өзүн-өзү башкаруучу жамыят (коом) – жергиликтүү өзүнөзү башкаруу системасындагы орган. Бир катар өлкөлөрдө (Австралия, Венесуэла) – төмөнкү администрациялык-аймактык бирдик. М. туура келген адми-нистрациялык-аймактык округдун калкы тарабынан шайланат. Мэрия, бургомистр  баш болгон шайланма коллегиядан жана аткаруучу аппараттан турат. Коммуналдык ишканалар жана турак-жай фонду  М-тин менчиги. Аларга жергиликтүү полиция (милиция), мамлекеттик мектептер, медициналык мекемелер,… Калганын окуу »

 МОСКА Гаэтано

МОСКА Гаэтано (1858–1941) –италия-лык саясат таануучу, социолог. В. Па-рето менен катар элита теориясын  негиздеген. «Башкаруучу тап» (1896) китебинде М. бардык коом эки тапка бөлүнгөндүгүн ырастаган. Ал эки тап:  башкаруучу «саясий тап» (элита) жана башкарылуучу. Башкаруучу тап бийликке ээлик кылып, бийликтин  артыкчылыктары менен ырахаттанышкан. Бийликти колдоо үчүн мыйзам чегиндеги жана андан тышкары ыкмаларды  колдонушат. Башкаруучу тап күч жана алдоонун… Калганын окуу »

МОНТЕСКЬЕ Шарль Луи

МОНТЕСКЬЕ Шарль Луи (1689 – 755) – француз философу, жазуучу жана тарыхчы, XVIII к. Просвещение (Агартуу)  философиясынын өкүлү. М-нин философиялык позициясы, анын эң негизги «Мыйзамдар духу жөнүндө»эмгегинде  чагылдырылган. Бул эмгегинде кудай жараткан катары бааланат, бирок материалдык дүйнөнүн объективдүү мыйзамы  боюнча аракет кылган. Тышкы дүй-нөнүн чагылдырылышы боюнча материалисттик идеяны коргогон, бирок  тажрыйбанын жыйынтыктарын кайра иштеп чыгууда Локктун рефлекс таанып… Калганын окуу »

МОНАРХИЯ

МОНАРХИЯ (гр. Monarchos <monos – жалгыз + archos<башкаруучу) –мамлекеттик башкаруунун бир формасы;  мамлекеттик бийлик жеке бир адамдын колунда болот. Бийлик мураска калат. Тарыхта М–нын алгачкы формасы  абсолюттук М. (самодержавие) болгон. Ага кандайдыр бир өкүлчүлүк мекемелеринин жоктугу менен катар эле бардык  мамлекеттик бийликтин монархтын, падыша, хан, император ж. б. колунда топтолушу мүнөздүү. Бүгүнкү күндө, 40  ашуун М. өкүм сүрүүдө;… Калганын окуу »

МОЛДО НЫЯЗ

МОЛДО НЫЯЗ (1820–1896) – кыргыздын алгач жазгыч акындарынын бири. Кыргызстандын түштүгүндөгү Шаймерден  өрөөнүндө туулган. Кашгар шаарындагы медреседен билим алган. Атбашы, Нарын, Жумгал, Кочкор, Суусамыр, Чүй  өрөөндөрүндө болуп, чыгармаларын элге окуп берген жана чыгармалары эл арасында таркаган. Бул аймактардан анын  кол жазмалары азыр да табылууда. М-дын бизге жеткен санат ырлары 2 миңден ашык саптан турат жана мазмуну боюнча  Орто… Калганын окуу »