АЗИЯ ӨНҮГҮҮ БАНКЫ

АЗИЯ ӨНҮГҮҮ БАНКЫ Азия материги жана Тынч океан бассейниндеги өлкөлөр үчүн ал өлкөлөрдүн экономикалык саясатын координациялоо, алардын регионалдык кызматташтыгын стимулдаштыруу жана социалдык-экономикалык өнүгүүсүнө өбөлгө көрсөтүү максатында БУУнун Экономикалык комиссиясынын чечими менен 1965-ж. негизделген. Бүгүнкү күндө анын 50гө жакын мүчөсү бар. Жайгашкан жери – Манила (Филиппины). Банктын ресурсу акционердик капиталдан жана кошумча тартылган каражаттардан турат. Мүчө – мамлекеттер кошкон… Калганын окуу »

АДМИНИСТРАЦИЯЛЫК УКУК

АДМИНИСТРАЦИЯЛЫК УКУК мамлекеттик башкаруу органдарын уюштурууда жана алардын аткаруу иш аракетинин процессинде келип чыгуучу коомдук мамилелерди жөнгө салат. А. у-нун негизги булактарына Кыргыз Республикасынын Конституциясы жана мыйзамдары, Жогорку Кеңештин Указдары, өкмөттүн токтомдору, кодекстер, инструкциялар ж. б. кирет. А. у. нормалары аткаруу тескөө иш аракетин жүргүзүүчү мамлекеттик органдарды уюштуруу эрежелерин; ушул органдардын жана аларда иштегендердин, ошондой эле граждандардын, мамлекеттик… Калганын окуу »

АДАТ УКУГУ

АДАТ УКУГУ – салт түрүндө колдонуп келген адат нормаларынын жана жүрүм-турум эрежелеринин жыйындысы. А. у. алгачкы жамаат коому бузулуп, жеке менчик келип чыккан мезгилде пайда болгон. А. у. эл урууларга бөлүнүп жашаган коомго мүнөздүү. А. у-нун нормалары коомдун шарттарына жараша өзгөрүп ыңгайлашып турат. ХIХ к-дын орто ченине чейин кыргыздарда А. у. колдонулган, кийинчерээк Россия империясынын мыйзамдары менен катар… Калганын окуу »

АДАМ УКУГУНУН ЖАЛПЫ ДЕКЛАРАЦИЯСЫ

АДАМ УКУГУНУН ЖАЛПЫ ДЕКЛАРАЦИЯСЫ 1948-ж. 10-декабрда Бириккен Улуттар Уюмунун (ООН) Генералдык Ассамблеясы тарабынан кабыл алынган. Кириш бөлүмдөн жана 30 статьядан турат. Расасы, жынысы, тили, динине карабай адам укуктарын, эркиндигин урматтоо, сыйлоо керек деп чечмеленет. Декларацияда инсандын элементардык укуктарынын ичинен эң оболу ар бир адам жашоого, эркиндикке, керт башына эч кимдин тийбестигине укуктуу (3-статья), эч ким кулчулукта же эрксиз… Калганын окуу »

АДАМ УКУГУ ЖАНА ЭРКИНДИГИ

АДАМ УКУГУ ЖАНА ЭРКИНДИГИ – 1) адамга табият берген жана мамлекет тарабынан корголуп жана гарантияланып турган укуктар. Бул укуктар ар бир адамга төрүлгөндөн эле таандык болуп, мыйзамдык чектөөлөрдөн жана мамлекеттик чек аралардан көз карандысыз аракет кылат. Буларга – жашоо жана дененин кол тийбестиги укугу, кишинин кадырын сыйлоо, мыйзамсыз камоо жана кармоодон эркин болуу, ишеним жана абийир эркиндиги ж.… Калганын окуу »

АГРЕССИЯ

АГРЕССИЯ (лат. agressio – кол салуу) – БУУнун Уставы тарабынан мыйзамсыз деп табылган, мамлекеттин же улуттун эркине жана аймактык бүтүндүгүнө, саясий көз каранды эместигине каршы экинчи мамлекеттин куралдуу кол салуусу. А. тикелей же кыйыр түрүндө жана кошо катышуу формасында (өзүнүн аймагын агрессиялык аракеттерди ишке ашыруу учун пайдаланууга берүү, курал-жарак жана кеңешчилерди берүү, агрессорду материалдык-техникалык жактан камсыздоо) болот. Куралдуу… Калганын окуу »

АГРАРДЫК ПАРТИЯ

АГРАРДЫК ПАРТИЯ мамлекеттик официалдуу каттооодон 1993-ж. 26-ноябрда өткөн. А. п. дыйкандардын кызыкчылыгын көздөйт жана коргойт, агрардык реформаны ишке ашырууну, рынокту арзан азык-түлүк менен толтурууну максат кылган партия. А. п-нын программасына жана Уставына ылайык төмөндөгүдөй милдеттери бар: – коллективдүү чарбалардын эмгекчилерин, фермерлерди, арендаторлорду, заводдун ;умушчуларын, токойчуларды, мугалимдерди жана партиянын планын ишке ашырууну каалагандардын бардыгын өз катарына тартуу; – мамлекеттик… Калганын окуу »

АВТОРИТЕТ

АВТОРИТЕТ (нем. autoritat, лат. auсtoritas – бийлик, таасир) – 1) коомдук турмуштун ар-түрдүү тармагындагы кандайдыр бир адамдын же уюмдардын жумуруят кабыл алган формалдуу эмес таасири (мис., тарбиялоодо, илимде ж-а билимде, нравалык баркына, тажрыйбасына негизделген (ата-эненин, дарыгердин ж. б.); 2) саясий бийликке карата адамдын же уюмдун коомчулук тарабынан таанылган таасири. А. лидерлик кылуунун милдеттүү шарты. А. бардык адам коомдорунда… Калганын окуу »

АВТОНОМИЯ

АВТОНОМИЯ (гр. аvtonomia – көз каранды эместик) – Конституцияда бекитилген мамлекеттин кайсы бир бөлүгүнүн өз алдынча башкаруу боюнча укугу. Иш жүзүндө А. тили, үрп-адаты жана экономикалык турмушунун өзгөчөлүктөрү менен айырмаланган элдердин топтолушуп жашаган аймактарында түзүлөт. А. дүйнөнүн көп өлкөлөрүндө бар. Алсак: Россия Федерациясынын субъектилери: Калмык Республикасы ж. б.; АКШдагы штаттар; Германиядагы Баварияга окшогон жерлер ж. б. А-нын эки… Калганын окуу »

АВАНТЮРИЗМ

АВАНТЮРИЗМ, саясий (фр. avantyre – окуя, тобокелчилик) – чыныгы абалды, объективдүү шарттарды, саясий күчтөрдүн жана каражаттардын жайгашышын, коомдук турмуштун өнүгүү мыйзам ченемин эске албай, оңой эле ийгиликке жетүүгө умтулган, тобокелге салган саясий ишмердүүлүк. Бул бийликтен кетип жаткан же демократиялык жол менен бийликке келүүгө мүмкүнчүлүгү жок топтордун аракеттерине мүнөздүү. Бийликти басып алуу же кармап туруу – авантюристтер үчүн башкы… Калганын окуу »