Tag Archives: социалдык

СОЦИАЛДЫК АРАЛЫК

СОЦИАЛДЫК АРАЛЫК (Дистанция социальная) (лат. distantia — аралык) — социалдык топтор м-н адамдардын жакындыгынын же алыстыгынын даражасын мүнөздөөчү түшүнүк. Батыш социологиясында С. А-ты талдоого алуу биринчи жолу Зиммель, Парк ж-а Берджас тарабынан жүзөгө ашырылган. С. а-ты ички ж-а тышкы деп бөлүштүрүүгө болот; тышкы аралык улуттар, таптар, социалдык топтор ортосундагы аралыктарды мүнөздөсө, ичкиси топтордун мүчөлөрүнүн ортосундагы аралыкка тийиштүү. С.… Калганын окуу »

СОЦИАЛДЫК САНКЦИЯ

СОЦИАЛДЫК САНКЦИЯ, социалдык таасир этүү чаралары — айрым социалдык топтордун (коом, эмгек жамааты, коомдук уюмдар, компаниялар, ж. б.) социалдык жактан карманган чен- өлчөм, баалуулуктардан четтеген оң же терс жүрүм-турумдарга жасаган мамилеси. С. с. сыйлоо же жазалоо түрүндө болуп, жеке адамдын жалпы ишке катышуусуна түрткү берет да, иш-аракетти үзгүлтүксүз жүргүзүүгө, жамааттын ынтымагын камсыз кылууга өбөлгө түзөт. Рим укугунда «санкция»… Калганын окуу »

СОЦИАЛДЫК САПАТТАР

СОЦИАЛДЫК САПАТТАР (качества социальные) — адамдык тажрыйбанын, адамдардын биргелешкен же жеке ишмердигинин жыйындысы, алардын ар кандай комбинациялары, композициялары, синтездери. Социалдык сапаттар адамдардын ишмердүүлүгүнүн шарттарында, чөйрөлөрүндө, куралдарында ж-а инструменттеринде ишке ашат. Аталган сапаттар адамдардын жеке болмушунан, алардын жөндөмдүүлүктөрүнөн, керектөөлөрүнөн, ыктарынан, эптеринен, билимдеринен, алардын жүрүм-туруму м-н алакаларына мүнөздүү болгон формалардан да көрүнөт. Адамдардын болмушу м-н тике байланыштуу болгондуктан, социалдык сапаттардын… Калганын окуу »

СОЦИАЛДЫК СИСТЕМА

СОЦИАЛДЫК СИСТЕМА — өзүнүн табияты боюнча социалдык өзгөчөлүктөргө ээ, өз ара ар түрдүү байланыш ж-а карым-катнаштар аркылуу бириккен, айрым адамдарды ж-а социалдык топторду өз ичине камтыган татаал түзүлүштөгү, ирээттүү биримдик; узак убакыттар бою биримдикте, жакын жашашкан адамдардын тобу; так аныкталган социалдык түзүлүшкө ээ уюм; этностук же улуттук жалпылык, мамлекет же өз ара карым-катыштагы мамлекеттердин тобу, ж. б. айрым… Калганын окуу »

СОЦИАЛДЫК СТРАТИФИКАЦИЯ

СОЦИАЛДЫК СТРАТИФИКАЦИЯ (лат. stratum — катмар. facere — жасоо) — коомдун структурасы боюнча социологиялык окуу. «Страта», же болбосо социалдык катмарга С. с. коом бөлүнөт. Бөлүүнүн негизги каналы ар түркүн белгилер кабыл алынат: экономикалык, саясий, биологиялык, рассалык, диний ж. б. стратификациянын кректерин талдоодо бирдиктүү ой социологдордун арасында жок. Коомду таптарга бөлүү С. с. түшүнүгүн камтыйт, мындай бөлүнүүнүн негизине эркин… Калганын окуу »

СОЦИАЛДЫК УБАКЫТ

СОЦИАЛДЫК УБАКЫТ — социалдык убакытты адамдардын бири-бирин алмаштырган ишмердүү- лүктөрүн мүнөздөө үчүн колдонуучу категория. С. у. социалдык формалардын калыбынын туруктуулугун белгилейт. С. у. социалдык болмушту рухий-теориялык деңгээлде сүрөттөйт ж-а социалдык процесстердин үзгүлтүксүздүгүн, байланышын, уюшуусунун шарты катары эсептелет. Коомдун традициялык формаларында социалдык болмуштун мейкиндик мүнөздөмөлөрү убакыттын ченемин өзүнө көз каранды кылып, аныктап турган. Жаңы Мезгилде, индустриялык коомдун түзүлүшү м-н,… Калганын окуу »

ЭМГЕКТЕНҮҮГӨ УКУК, СОЦИАЛДЫК КАМСЫЗДАНДЫРУУ

Кыргыз Республикасынын Конституциясы жана эмгек жөнүндөгү мыйзамдары эмгектенүү укугун кеңири баяндап жана анын аткарылышын камсыз кылат. Эмгектенүү укугу бул иштөөгө жана иштеп каражат табууга гана укуктуулук эмес, ошондой эле жарандык жөндөмдүүлүгү мөнен таланттын өнүктүрүүгө да укуктуулук болот. Көптөгөн мамлекеттерде бул укук Конституцияларда жазылган. Бирок бул укукту жарыялоо аздык кылат, аны ишке ашыруу керек. Кыргызстанда бул укукту ишке ашыруу төмөндөгү… Калганын окуу »

БАЙЫРКЫ КЫРГЫЗСТАНДЫН МАДАНИЯТЫ

Тянь-Шань деп аталган «асман тиреген» тоолордун кыйыры чексиз. Анын түбөлүк кар менен мөңгү баскан бийик чокулары тоолордун этек-жакаларын байырлаган элдердин миңдеген жылдарга созулган тарыхынын күбөсү. Тянь-Шань өзүнүн өрөөндөрү менен капчыгайларында өткөндүн даңазалуу маданияты жөнүндө эскерүүлөрдү сактап турат. Мында миңдеген жылдар бою ар түрдүү элдер жашап, турмуш-тиричилигин өркүндөтүшкөн, бул жерде чыгармачыл маданий турмуш булактай оргуштап кайнап турган.

КЫРГЫЗСТАНДЫН ОРУСИЯГА КАРАТЫЛГАНДАН КИЙИНКИ СОЦИАЛДЫК-ЭКОНОМИКАЛЫК ӨНҮГҮҮСҮ

Чарбалык өнүгүүсү. Айыл-чарбасы. Мал чарбачылыгынын өнүгүшү. Дыйканчылык. Отурукташуу. Кыргыз кыштактары. Өнөр жайы. Кол өнөрчүлүгү. Социалдык мамилелер.

КЫРГЫЗДАРДЫН КОКОН ХАНДЫГЫНЫН ТУШУНДАГЫ САЯСИЙ ЖАНА СОЦИАЛДЫК-ЭКОНОМИКАЛЫК АБАЛЫ

Феодалдык мамилелердин өзгөчөлүктөрү. Соода-сатык. Кен иштетүү. Дыйканчылыгы. Отурукташуу. Чарбасы. Саясий абалы. Кыргызстандын калкы. Эзүүнүн түрлөрү.